Podwykonawcy w nowych przetargach

Nowelizacja PZP wprowadziła kilka zasadniczych zmian dotyczących korzystania z pomocy podwykonawców przy realizacji zamówienia.  Zmiany te dotyczą m.in.:

  • zakresu informacji, jakie należy przekazać zamawiającemu w przypadku korzystania z podwykonawców,
  • dokumentów i oświadczeń, jakich można żądać od podwykonawców,
  • wprowadzenia obowiązku podwykonawstwa w niektórych przypadkach.

 

Informacje dotyczące podwykonawców

Do tej pory zamawiający mógł żądać wskazania przez wykonawcę części zamówienia, której wykonanie zamierza powierzyć podwykonawcy lub podania nazw (firm) podwykonawców, ale tylko tych, na których zasoby wykonawca powoływał się w celu wykazania spełniania warunków udziału w postępowaniu.

Obecnie zamawiający jest zobowiązany do żądania od wykonawcy podania zarówno części zamówienia, które będzie realizował przy pomocy wykonawców, jak i firm tych podwykonawców, bez względu na to, czy są to jednocześnie podmioty, na których zasobach polega (art. 36 b ust. 1 PZP).

Jednocześnie, zgodnie z art. 36b ust. 1a PZP, w przypadku zamówień na roboty budowlane lub usługi, które mają być wykonane w miejscu podlegającemu bezpośredniemu nadzorowi zamawiającego, zamawiający żąda, aby przed przystąpieniem do wykonania zamówienia wykonawca, o ile są już znane, podał nazwy albo imiona i nazwiska oraz dane kontaktowe podwykonawców i osób do kontaktu z nimi, zaangażowanych w takie roboty czy usługi. Na podstawie tego przepisu wykonawca jest też zobowiązany do tego, aby zawiadamiać zamawiającego o wszelkich zmianach danych, o których mowa powyżej , a także do przekazania informacji na temat nowych podwykonawców, którym w późniejszym okresie zamierza powierzyć realizację robót lub usług. W przypadku zamówień na dostawy lub usługi inne niż te wykonywane w miejscu podlegającym bezpośrednio nadzorowi zamawiającego, zamawiający może żądać takich informacji, jednakże nie ma takiego obowiązku.

Na podstawie nowych przepisów zamawiający uzyskał więc wyraźne uprawnienie do stałej kontroli podwykonawców, z których pomocy wykonawca korzysta przy realizacji zamówienia.

Pewne informacje o podwykonawcach wykonawca powinien też wskazać w samym formularzu JEDZ:

  • w części II (Informacje dotyczące podwykonawcy) lit. D (Informacje dotyczące podwykonawców, na których zdolności wykonawca nie polega): wykonawca odpowiada na pytanie: czy zamierza zlecić osobom trzecim podwykonawstwo jakiejkolwiek części zamówienia? Jeśli udziela odpowiedzi pozytywnej, to, o ile to wiadome, powinien podać wykaz proponowanych podwykonawców,
  • w części IV (Kryteria kwalifikacji) lit. C (Zdolność techniczna i zawodowa) wykonawca podaje informację na temat części procentowej zamówienia, którą ewentualnie zamierza zlecić podwykonawcom.

 

Dokumenty i oświadczenia od podwykonawców

Zgodnie z nowymi przepisami zamawiający może żądać, aby wykonawca, który zamierza powierzyć część zamówienia podwykonawcom (a którzy nie są podmiotami, na których zasobach polega), złożył w postępowaniu formularz JEDZ dotyczący tych podwykonawców lub też zamieścił informację o podwykonawcach w oświadczeniu, które jest odpowiednikiem JEDZ-a w postępowaniach poniżej progów unijnych (tj. oświadczenie o którym mowa w art. 25a ust.1 PZP). Złożenie tych informacji ma na celu ustalenie, czy wobec podwykonawcy zachodzą podstawy do wykluczenia z postępowania.

Ponadto, na podstawie § 9 Rozporządzenia Ministra Rozwoju z dnia 26 lipca 2016 r. w sprawie rodzajów dokumentów, jakich może żądać zamawiający od wykonawcy w postępowaniu o udzielenie zamówienia, zamawiający może żądać od wykonawcy przedstawienia dokumentów potwierdzających, że wobec podwykonawców nie zachodzą podstawy wykluczenia z postępowania (a które zostały wymienione w § 5 pkt 1-9 Rozporządzenia).

Należy jednak zauważyć, że PZP nie wskazuje wyraźnie, z jakimi konsekwencjami może spotkać się wykonawca, który zamierza skorzystać z pomocy podwykonawcy, wobec którego zachodzą podstawy do wykluczenia, w szczególności nie wprowadza obowiązku wykluczenia takiego wykonawcy z postępowania. Wydaje się, że jedyną konsekwencją może być zmuszenie wykonawcy do rezygnacji z korzystania z pomocy takiego wykonawcy i obowiązek zastąpienia go innym podwykonawcą albo do wykonania części prac samodzielnie.

Wniosek taki zdaje się potwierdzać sam UZP w wydanej przez niego instrukcji wypełniania JEDZa, gdzie w  komentarzu do pytania zawartego w części II lit. D formularza wskazuje, że „(…) stwierdzenie istnienia podstawy do wykluczenia podwykonawcy nie skutkuje jednak wykluczeniem wykonawcy z podstępowania, tylko brakiem możliwości dopuszczenia do realizacji zamówienia negatywnie zweryfikowanego podwykonawcy”.

 

Obowiązek podwykonawstwa

Zgodnie z nowym art.22a ust. 4 PZP w odniesieniu do warunków dotyczących wykształcenia, kwalifikacji zawodowych lub doświadczenia, wykonawcy mogą polegać na zdolnościach innych podmiotów, jeśli podmioty te zrealizują roboty budowlane lub usługi, do realizacji których te zdolności są wymagane. Ustawodawca wprowadził więc obowiązek podwykonawstwa w sytuacji, w której wykonawcy, wykazując spełnianie warunków udziału w postępowaniu w pewnym zakresie, powołują się na zasoby podmiotów trzecich. Rozwiązanie to ma na celu ograniczenie handlu referencjami oraz zapewnienie zamawiającemu realizację zamówienia przez podmioty, które mają w tym zakresie odpowiednią wiedzę i doświadczenie.