W poprzednim wpisie na Blogu informowaliśmy o najważniejszych zmianach w prawie zamówień publicznych, które w zamyśle projektodawców mają wejść w życie już 1 stycznia 2020 r. Jedną z projektowanych zmian jest propozycja utworzenia w Krajowej Izbie Odwoławczej („KIO”) Izby Koncyliacyjnej, która będzie miała za zadanie ułatwić stronom umowy w sprawie zamówienia publicznego polubowne rozwiązywanie sporów. Projekt zakłada, że po przeprowadzeniu postępowania koncyliacyjnego KIO opracuje i przedstawi stronom projekt ugody. 

Głównym celem tego postępowania – zgodnie z uzasadnieniem do projektu ustawy – ma być zapewnienie „możliwości mniej czasochłonnego i mniej kosztownego zaangażowania się zamawiających i wykonawców w postępowanie, które ma przynieść rozstrzygnięcie powstałego sporu”. (s. 115 uzasadnienia projektu nowego PZP)

Pomimo że idea przyświecająca projektodawcy z pewnością zasługuje na aprobatę, to należy podzielić stanowisko, że pewne propozycje projektu wymagają istotnej zmiany.

Wydaje się, że największą kontrowersję zarówno wśród prawników, jak i przedsiębiorców wzbudził fakt, że postępowanie koncyliacyjne nie będzie dobrowolne, lecz obligatoryjne. To oznacza, że w określonych w projekcie przypadkach zanim sprawa trafi do sądu, strony będą musiały zwrócić się do KIO o rozpoznanie sporu. Z kolei w innych przypadkach, strony nie będą miały możliwości poddania sporu pod ocenę KIO, choćby istniała duża szansa na ugodowe jego zakończenie.

Kiedy zatem zaktualizuje się obowiązek złożenia do KIO wniosku o rozstrzygnięcie sporu?

Zgodnie z art. 620 ust. 1 projektu nowego PZP zamawiający lub wykonawca ma obowiązek złożyć wniosek o jego rozstrzygnięcie przez KIO w każdym przypadku, gdy:

  • zamówienie publiczne jest finansowane z udziałem środków Unii Europejskiej – przy czym nie ma znaczenia wartość takiego zamówienia;
  • szacunkowa wartość zamówienia została ustalona jako równa lub przekraczająca w złotych równowartość kwoty 10 000 000 euro dla dostaw lub usług oraz 20 000 000 euro dla robót budowlanych;
  • wartość przedmiotu sporu przewyższa 1 000 000 złotych.

Komentatorzy słusznie żywią obawę, że w praktyce postępowanie koncyliacyjne może się okazać bardziej czasochłonne i kosztowne od postępowania sądowego. Za zasadnością takiej obawy przemawia fakt, że zgodnie z postanowieniami projektu strony będą musiały zaangażować się, a także ponieść koszty postępowania koncyliacyjnego także w przypadku, gdy nie będą zainteresowane zawarciem ugody. To oznacza, że nawet w razie braku szans na zawarcie ugody strony będą zmuszone ponieść dodatkowe, być może znaczne koszty postępowania koncyliacyjnego tylko po to, aby „otworzyć” sobie drogę do dochodzenia roszczeń przed sądem. Art. 620 ust. 2 projektu przewiduje bowiem, że „Przed rozpoznaniem wniosku przez Izbę droga sądowa jest niedopuszczalna”.

Dodatkowo, należy zwrócić uwagę, że na chwilę obecną nie wiadomo jak wysokie będą opłaty od wniosku. Projekt przewiduje, że wszelkie opłaty związane z koncyliacją zostaną ustalone w rozporządzeniu, a więc akcie władzy wykonawczej. Co ciekawe, opłacie ma podlegać również zgłoszenie zarzutu potrącenia, który – zgodnie z obowiązującymi przepisami – w postępowaniu sądowym opłacie w żadnym wypadku nie podlega.

Niezależnie od powyższych wątpliwości, wydaje się, że w projekcie brakuje również rozwiązań, które mogłyby się przyczynić do przełamania niechęci zamawiających do zawierania ugód. Projekt nowego PZP nie przewiduje bowiem kompetencji KIO w zakresie oceny dopuszczalności zmiany umowy w kontekście art. 144 PZP (tj. projektowanego art. 483 i n. nowego PZP), jak również art. 54a ustawy o finansach publicznych. Oznacza to, że pomimo zawarcia ugody zaproponowanej przez KIO, zamawiający nadal będzie miał wątpliwości, czy zmiana umowy, a więc ugoda była w świetle ww. przepisów dopuszczalna.

Wszystkie te okoliczności świadczą o potrzebie wprowadzenia zmian do projektowanych regulacji i, o ile sama idea koncyliacji zasługuje na aprobatę, to jej aktualny kształt może doprowadzić do wypaczenia – a nie osiągnięcia – założeń projektodawcy. Należy jednak wyrazić nadzieję, że projektowane przepisy ulegną zmianom uwzględniającym krytyczne uwagi.

_____________

W kontekście omawianej problematyki uprzejmie zachęcamy do zapoznania się ze stanowiskiem przedstawicieli Stowarzyszenia Prawa Zamówień Publicznych wyrażonym w debacie, której zapis opublikowany został na stronie Rzeczpospolitej, a także uwagami do projektu nowego PZP zgłoszonymi przez Stowarzyszenie w procesie konsultacji społecznych.